Opowiadająca o losach małej sieroty powieść Kornela Makuszyńskiego „Awantura o Basię” ukazała się drukiem w 1937 roku, od razu zyskując przychylność krytyków i czytelników. Dzięki uniwersalnemu przesłaniu i oscylowaniu wokół stale aktualnym tematów i wątków, książka jest popularna po dziś dzień, kultywując w dzieciach i młodzieży ideę bezinteresownego pomagania bliźniemu i pojęcie „dobro powraca”. Stworzenie portretów rezolutnych dziewczęcych bohaterek („Panna z mokrą głową”, „Szaleństwa panny Ewy”) stało się znakiem rozpoznawczym autora.

Makuszyński stworzył:
„najciekawsze, bez precedensu w polskiej literaturze przedwojennej, portrety dziewczynek – postrzelonych, odważnych, roztapiających swoim wdziękiem oschłe serca dorosłych. Krytycy literaccy szybko dopatrzyli się w książkach Makuszyńskiego stale powielanego schematu: oto dziecko – niewinne, szczere, spontaniczne – w sytuacji kryzysu, zagrożenia, obłaskawia jakichś zgorzkniałych starców (czy też kostyczne damy), porusza i odmienia ich uśpioną wrażliwość, a oni, idąc za głosem obudzonego sumienia, otwierają serce i portfel w dobrej sprawie. Ten słowiański wariant „Opowieści wigilijnej” Dickensa mógłby irytować dydaktyzmem, gdyby nie pewien rys „chuligański” w prozie Makuszyńskiego – jego bohaterowie są dobrzy, ale nie polukrowani, a niekiedy mają wręcz cechy rebeliantów... Dobro jest swojskie, wyrozumiałe, ludzkie - nie anielskie... Stąd dziewczynki o posiniaczonych łokciach i podrapanych kolanach, zrzędliwe ciotki (o gołębim sercu), leniwa służba, roztargnieni, nieodpowiedzialni ojcowie... nawet psy są nawróconymi łobuzami o złodziejskiej przeszłości. Makuszyński był poczciwy, a zarazem dowcipny i witalny (nie bez powodu relegowano go z dwóch gimnazjów). Tacy są też jego bohaterowie” (Joanna Olech, „Patos i zwykłe dobro. O Kornelu Makuszyńskim (1884-1953) w 50. rocznicę śmierci” [w:] „Tygodnik Powszechny”).

Mapa serwisu: